Yıllık Sunucu Alımlarında 2 Ay Bizden Hediye!
Hosting'de İddialıyız İlk ay sadece 1 TL:

Linux sunucu izleme: htop, free, df komutları ve Uptime Kuma

7 dk okuma · VDS ve sunucu

Sunucunuzun işlemci, bellek ve disk kullanımını izlemek için temel Linux komutları ve web sitenizi izleyen Uptime Kuma gibi araçlar.

Neden izleme?

Sorun olduğunda fark etmek ve nedenini bulmak için sunucu kaynaklarını izlemeniz gerekir. Disk dolması, bellek yetersizliği veya sürekli yüksek işlemci kullanımı, siteyi yavaşlatan ya da düşüren sorunların başında gelir. Aşağıdaki araçlar bu işi komut satırından ve web arayüzünden yapar.

Temel komutlar

  • uptime: Sunucunun ne kadar süredir açık olduğunu ve yük ortalamasını gösterir.
  • top / htop: Hangi işlemin ne kadar işlemci ve bellek kullandığını canlı listeler. htop daha okunaklıdır (sudo apt install htop).
  • free -h: Bellek ve swap kullanımını okunur biçimde gösterir.
  • df -h: Disk bölümlerinin doluluk oranını gösterir.
  • du -sh *: Bulunduğunuz klasördeki dosya ve klasörlerin boyutunu listeler; yer kaplayanı bulmak için.
  • ss -tulpn: Hangi portları hangi servislerin dinlediğini gösterir.
  • journalctl -u servis_adi: Bir servisin kayıtlarını okur.

Yük ortalamasını okumak

uptime çıktısındaki üç sayı, son 1, 5 ve 15 dakikadaki ortalama yüktür. Sayı çekirdek sayınızın altındaysa sistem rahattır; çekirdek sayısının sürekli üstündeyse işlemci yetersiz kalıyordur. 4 çekirdekli bir sunucuda 4.00 yük, tam doluluk demektir.

Bellek yetersizse

free -h çıktısında "available" değeri çok düşükse ve swap kullanımı yüksekse sunucuya bellek eklemeniz ya da uygulamaları optimize etmeniz gerekir. Linux bellek yetersizliğinde bazı işlemleri sonlandırabilir (OOM killer); journalctl kayıtlarında "Out of memory" ifadesini arayın.

Disk dolduğunda

df -h ile hangi bölümün dolduğunu görün, du ile büyük klasörleri bulun. Genellikle günlük dosyaları (/var/log), eski yedekler ve önbellek klasörleri yer kaplar. Günlük döngüsünü (logrotate) yapılandırın ve eski yedekleri temizleyin.

Uptime Kuma ile site izleme

Uptime Kuma, web sitenizi, portları ve servisleri periyodik kontrol edip kesintide bildirim gönderen açık kaynaklı bir izleme aracıdır. Docker ile kolayca kurulur:

docker run -d --restart=always -p 3001:3001 -v uptime-kuma:/app/data --name uptime-kuma louislam/uptime-kuma:1

Tarayıcıdan 3001 portuna girip izlemek istediğiniz siteleri ekleyin; e-posta, Telegram veya Discord bildirimi tanımlayın. İzleme aracını izlediğiniz sunucudan ayrı bir yerde çalıştırmak daha güvenilirdir.

Sık sorulan sorular

Sunucu yükü kaç olmalı?

Yük ortalaması çekirdek sayınızın altında kalıyorsa sorun yoktur. Sürekli üstündeyse kaynak artırın veya yükü azaltın.

Sunucu izlemeyi ücretsiz yapabilir miyim?

Evet. htop, Uptime Kuma, Netdata gibi açık kaynaklı araçlar ücretsizdir.

Size hangisi uygun?
Ne yapmak istediğinizi yazın, paket danışmanı önersin.

İlgili yazılar